Zazacasını ara, bul, öğren!

……………………………………………………… Sözlükte ara ………………………………………………………….

Aradığınız sözcüğün Türkçe’deki ilk harfi hangisiyse, aşağıdaki sıralamada o harfe tıklayın lütfen!

Aa Bb Cc Çç Dd Ee Ff Gg Hh İi Jj Kk Ll Mm Nn Oo Öö Pp Rr Ss Şş Uu Üü Tt Vv YY Zz

……………………………………………………… Sözlüğe dair ön bilgiler ………………………………………………..

Alfabe:

Bu sözlük çalışmasında, Zazaki-Kırmanci dili için önerilen alfabelerden Elifbaê Tiji” (Elifbaê Jakobson) kullanılmaktadır ve bu alfabe 32 harften oluşur. Sessiz harfler 24 adettir: Bb, Cc, Çç, Dd, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Pp, Qq, Rr, Ss, Şş, Tt, Vv, Ww, Yy, Zz. 8 adet de sesli harf vardır: Aa, Ee, Êê, Iı, İi, Oo, Uu, Üü. Ayrıca, 4 tane de diftong (ikili ses) kullanılmaktadır: çh, kh, ph, th.

Baş harflerin yazılışı

Zazaca-Kırmanci dilinde, sadece özel isimlerin baş harfi büyük yazılır. Cins isimler ve fiiller, sıfatlar, bağlaçlar, edatlar gibi geriye kalan bütün sözcükler küçük harfle başlar.

İsimlerde eril-dişil haller:

Zazaca-Kırmanci dilinde, ister özel isterse de cins olsun bütün isimlerin bir cinsiyeti vardır. Örneğin, sadece ‘inek’ ya da ‘öküz’ isim sözcüklerinde değil, ‘duvar’ ya da ‘köy’ isim sözcüklerinde de. Sözcükler, kadın-erkek (eril-dişil) olmak üzere iki grupta toplanırlar. Sözlüklerde, eril isimler nêr (n), dişiller maykêk/may (m) takılarıyla birlikte yazılmalıdır. Bütün isim sözlüklerin arkasında -n ya da -m şeklinde kısaltılmış sembol harfler göreceksiniz.

Birleşik sözcüklerin yazılışı

Zazaca-Kırmanci dilinde, her dilde olduğu gibi birleşik sözcükler grubu da var. Eğer birleşen sözcüklerden bir ya da ikisi harf kaybı yaşamışsa, izafe eki ve kaynaşma harflerinden birini (-w ya da -y) almışsa, bitişik yazılır.

İsim sözcüklerin çoğul hali

Zazaca-Kırmanci dilinde, iki adet çoğullaştırma eki (harfi) vardır; -i ve -y. Nasıl?

  • İsim sözcük sessiz bir harfle bitiyorsa, çoğul halde -i alır (ap > api, mozık > moziki, dest > desti, xal > xali);
  • bir sesliyle bitiyorsa -y alır (ko > koy, hega hegay, astare astarey);
  • dişil isimlerde bir seslinin ardı sıra sona -e harfi gelmişse, çoğul halde düşerek yerini -y sesine bırakır (soe > say, wae > way);
  • bir sesliyle biten eril isimler -y alır (ga>gay, ko>koy);
  • -ye sesleriyle biten dişil isimlerin çoğul hallerinde, -ye düşer çoğul öyle oluşur (miye> mi, muriye>muri);
  • -e ile biten dişil isimlerin çoğulunda -e düşer, -i eklenir (tire>tiri, mıloçıke>mıloçiki);
  • -i ile biten isimler çoğul halde değişmezler.

Sözlükte, isim sözcükten hemen sonra parantez içinde yazılan harf / harfler o sözcüğün çoğul ekidir.