Hüseyin A. Şimşek’in kitap olarak 14. şiir kitabı olarak ise 5. eseri “Dilimizde Çift Çatal Yiğit İnsanlardık” adıyla yayımlandı. Kitap, Ankara’da faaliyette olan Ütopya Yayınevi tarafından okura sunuldu. Eser, beş bölümden oluşuyor.
“Yeni bir hayata sızacaktık” başlıklı ilk bölümde, geride bırakılan “ana yurt”la ilgili şiirler yer alıyor. Bir kuşağın şahlanışını ve kırıma uğrayışını konu edinen şiirler. Avcıların puslu şafaklara sürülmüş atlarını yıkıp, kanatlarını gökkuşağı telaşıyla vurarak kendi semalarını kendi elceğiziyle çizen bir kuşak! Her biri birer aslanağzı çiçeği, her birinin dilinde çift çatal yürekli insanlar idiler. Ama hileli bir oyun oluverince hayat, görülmemiş kıyımlar gördüler.
“Tezgâhında yine ayrılık var usta” adını taşıyan ikinci bölümde kavuşma isteğini de içerir, ama ağırlıkla ayrılık temalıdır. Bölünün ilk şiirinin ilk dizesi “denize karışmak isteyen iki nehirdik” iken, son şiir “ayrılık tezgâhında sıkı bir ustasın artık” dizesi ile başlar. Kişi, karşılıksız aşkların iki tarafında da bulununca, kavuşmak ile ayrılmak ardışık halkalar oluveriyor.
Üçüncü bölümün başlığında bir soru sorulur: “sürgün diyarından yeni yurt m’olur?” Bu bölümün ilk şiiri olan “viyana’da bir sürgün”de, gidip en tenha kıyılarda patlamak isteyen bir ilticacının çok yönlü sıkışma anlarını anlatılır. Dumanını nereye dağıtacağı, kimin başında paralanacağı bilinemeycek hayatı askıya alınmış bir sürgündür. Yıllar önce iştahla dadanmıştır İstanbul’un sokaklarına, Tuna kıyılarında dilsiz kalmış olarak yaş almaktadır şimdi. Sürgünlük, kuyuya atılmış Yusuf olmanın güncellenmiş halidir. Kuyusunu kutsamayıp “yılmayan bir Yusuf olmak” ise hiç kolay değildir.
“Şiirin kalesi olmaz” olmaz diyerek, dördüncü bölümde şiiri, şiir işçiliğini farklı söz sanatları eşliğinde tanımlamaya çalışır. Sormaya devam eder: “şiir olan şiirin kalesi olur mu hiç / nasıl bir kale çıkar ki şiirin hasından…” Öyleyse o, kaleler yıkıp şehirler kuracaktır şiirlerinde; köyler, mezralar, dağbaşı kulübeleri… Çardak çatar, çadır açar, sarınıp uyku tulumuna uçurumlarda yatar. Şiir işçiliğini, “ameliyat yapmak gibidir şiir yazmak / şair ise sözcüklere neşter atan cerrah” şeklinde ifade eder dizelerinde. “En güzel yazarak ölünür” adlı şiiriyle bu kitaptaki şiir faslını kapatır.
Beşinci ve son bölümün başlığı, “Mensur bir şiir tadında meram”. Bu bölümde, “şiirden gemiler” olarak tanımlar şiir kitaplarını. Her bir eserinin yayımlanışına ise “limandan demir almak” der. “Tarifesizdir şiir gemilerim”, diyerek başlık attığı bu düzyazıda, şiirin şair ile okuru arasındaki yolculuğunun olası bir dizi macerası aktarılır.
Göç ve sürgün öne çıkan temel izleklerden biri
Göç ve sürgün, (Şimşek’in ilk dönem şiirlerinden başlayarak) yani neredeyse bütün şiir kitaplarında öne çıkan temel izleklerden biri. İnsanların yüz yüze kaldığı coğrafi ve kültürel yer değiştirmeler, bunun yol açtığı sürgün psikolojisi, Şimşek’in şiirlerine derinlemesine yansır. Biri Almanca şiir seçkisi olmak üzere beş kitapta buluşan şiirleriyle Şimşek, göçün ve sürgünün insan ruhunda bıraktığı izleri, kent yaşamının yarattığı yabancılaşmayı ve insanın bir yere ait olma mücadelesini şiirsel bir dille ele alıyor. Şimşek’in şiirlerinde coğrafi ve kültürel yer değiştirmeler, yalnızca bir ülkeden başka bir ülkeye uzanan yolculuklar olarak ele alınmıyor. Bu değişimlerin insanın iç dünyasında yarattığı kırılmalar, sürgün psikolojisi ve aidiyet arayışı da şiirlerin merkezinde bulunuyor.
Kent yaşamı ve yabancılaşma
Şimşek’in şiirlerinde öne çıkan bir diğer tema ise kent yaşamına yönelik eleştirel yaklaşım. Devasa kent mekânları arasında sıkışan, zamanla mekanikleşen ve çevresine yabancılaşan insanın durumu, şairin şiirlerinde güçlü imgelerle işleniyor. Bu şiirsel yaklaşım, okuru yalnızca kent yaşamını sorgulamaya değil, kendi hayatıyla ve başkalarıyla kurduğu ilişkilerle de yüzleşmeye çağırıyor. İnsanların birbirleriyle aralarına koyduğu sınırlar ve ördüğü görünmez duvarlar, şiirlerin eleştirel dünyasında önemli bir yer tutuyor. Şimşek’in şiirlerinde mekânlar da yalnızca coğrafi alanlar değil. Aynı zamanda insanın yaşama tutunma çabasını, içsel bölünmüşlüğünü ve toplumsal ilişkilerde ortaya çıkan ayrışmaları temsil eden sembollere dönüşüyor.
Göçmenin ve yerlinin ortak sancısı
Şairin dikkat çektiği bölünmüşlük, yalnızca “anayurt” ile “yeni yurt” arasında kalan göçmenlerin yaşadığı bir sorun olarak sunulmuyor. Şimşek, göçmenin bir yere ait olamama duygusunun yanı sıra, yaşadığı topraklarda kendisini giderek yabancılaşmış hisseden yerleşik insanların iç dünyasına da bakıyor. Geçmişini geride bırakan, ancak geleceğini kurmakta zorlanan göçmenin temel sancısı aidiyet arayışıysa, doğup büyüdüğü topraklarda geleceğini istediği gibi şekillendiremeyen yerleşik insanın yaşadığı kaygı da şiirlerin eleştirel bakışına dâhil oluyor. Böylece Şimşek’in şiirleri, göçmen ile yerli arasındaki ayrımı aşarak modern insanın ortak çıkmazlarına yöneliyor: geçmişle bağını korumak, geleceğe tutunmak ve yaşadığı dünyada kendisine bir yer açabilmek.
Lirik anlatım, keskin gerçekçilik
Hüseyin A. Şimşek’in şiiri, lirik anlatımı keskin bir gerçekçilikle bir araya getiriyor. Açık ve belirgin sözcük seçimleri, doğrudan okura ulaşan imgeler ve güçlü betimlemeler, şiirlerin etkisini artırıyor. Şair, şiirin dil ve anlatım olanaklarından yararlanarak bireysel deneyimleri toplumsal sorgulamalarla buluşturuyor. Göç, sürgün, kent yaşamı ve aidiyet gibi temalar, bu sayede yalnızca belirli bir topluluğun deneyimi olmaktan çıkarak daha geniş bir insanlık durumuna işaret ediyor.
Şimşek’in şiir dünyasında insan, bir yandan yeni bir yaşam kurmaya çalışırken diğer yandan geçmişiyle, çevresiyle ve kendi içindeki bölünmüşlükle hesaplaşıyor. Şairin dizeleri, bu hesaplaşmayı lirik ama gerçeklikten uzaklaşmayan bir anlatımla okurun karşısına çıkarıyor. Sözcük seçimleri nettir, imge örgüsü doğrudan hitap eder ve oldukça vurucudur.
(Bkz. Ütopya Yayınevi)
